Onderdeel van Cognitieve capaciteitentest politie
Vlam verhoudt zich tot hitte zoals ijs zich verhoudt tot …?
De verleiding is om meteen naar de antwoorden te kijken en te voelen welke past. Bij deze vraag lukt dat waarschijnlijk. Bij een vraag waar drie van de vier opties met kou te maken hebben, lukt het niet, en dan sta je stil.
Benoem het verband hardop
De vaste aanpak is één extra stap, en die stap kost twee seconden: zeg eerst in je eigen woorden wat het verband is tussen de eerste twee woorden. Pas daarna kijk je naar de opties.
Bij vlam en hitte is dat verband: het eerste veroorzaakt het tweede. Zoek dan het woord dat ijs veroorzaakt, en je komt uit bij kou. Niet bij koud, niet bij winter, niet bij vriezen. Die passen bij ijs, maar niet bij dat verband.
De verbanden die terugkomen
- Oorzaak en gevolg. Vlam en hitte, regen en nat.
- Deel en geheel. Wiel en auto, bladzijde en boek.
- Soort en categorie. Hamer en gereedschap, roos en bloem.
- Tegenstelling. Begin en einde, breed en smal.
- Functie. Mes en snijden, pen en schrijven.
- Beroep en werkplek. Bakker en bakkerij.
- Graad. Warm en heet, blij en euforisch.
Zeven vormen, en daarmee heb je het grootste deel te pakken. Wie ze herkent hoeft niet meer te voelen welk antwoord past, maar kan controleren welk antwoord past. Dat scheelt tijd en het scheelt fouten.
Waar het misgaat
Twee dingen, allebei onder tijdsdruk.
Het eerste is dat je het verband te vaag maakt. “Hebben met elkaar te maken” is geen verband; daar passen alle vier de opties op. Hoe scherper je het formuleert, hoe minder opties overblijven.
Het tweede is de richting omdraaien. Bij bakker verhoudt zich tot bakkerij is het verband “werkt in”, niet “hoort bij”. Als je hem omkeert kom je uit bij een antwoord dat op het eerste gezicht ook klopt, en dat is precies wat de foute opties doen: ze zijn gemaakt voor wie het verband half heeft.
Ook een vorm: welk woord hoort er niet bij
Dezelfde aanpak, andere volgorde. Zoek eerst wat drie van de vier gemeenschappelijk hebben, en gooi dan pas de vierde eruit. Wie meteen kijkt welke er raar uitziet, kiest te vaak het woord dat het minst bekend is in plaats van het woord dat er inhoudelijk buiten valt.
Oefenen
Woordrelaties zijn een van de vier vraagtypen op de cognitieve capaciteitentest. Ze horen bij de types waar je het snelst in verbetert, omdat de winst uit herkenning komt en niet uit rekenen.